NOWY PORTAL - wersja BETA
mamy już
507redaktorów
o co chodzi w portalu
Kliknij tutaj, aby szukać po branży
dodaj artykuł
ZLECENIA OGŁOSZENIA ZAMÓW REDAKTORA ZAMÓW TEKST KUP ARTYKUŁ
POLECAMY:   Nie dopuść do wypalenia! AIDS pokonany?
 
Promowane ogłoszenia
WILLA Nad Rzeką
Tanie przeprowadzki Koło,Turek.
dodaj ogłoszenie
 
Jesteś tutaj:Strona główna>Lista artykułów>Prezentacja artykułu

Historyczno-architektoniczny rys regionu Dolnego Śląska

Dodano: 03.06.2017, autor: Marta Waligóra
kategoria: Turystyka i podróże,  ocena: brak,  rodzaj: Ogólnodostępny
1. Historyczno-architektoniczny rys regionu

Subregion Dolnego Śląska w sposób nierozerwalny związany jest ze słowiańskim plemieniem Ślężan, od którego prawdopodobnie wywodzi się jego nazwa. Początków istnienia Subregionu należy dopatrywać się w roku 1173, kiedy to przez rozgrywki o władzę toczone między Piastami należącymi do prowincji śląskiej, zostały wydzielone nowe dzielnice: raciborska oraz opolska. Jednocześnie Śląsk został ograniczony do obszaru, który dziś nosi nazwę dolnośląskiego. Ostatecznie Dolny Śląsk w formie odrębnej jednostki administracyjnej zaistniał pod koniec XV wieku w czasie rządów węgierskiego króla Macieja Korwina. Dokonał on podziału kraju nadodrzańskiego na dwa starostwa: dolnośląskie i górnośląskie. Tym sposobem subregiony Dolny Śląsk i Górny Śląsk stały się odrębnymi jednostkami w świadomości ówczesnej Europy.
Dolny Śląsk leży w dolinie Odry, kraje sąsiadujące to Czechy i Niemcy. Prawo własnościowe do regionu ulegało zmianom na przestrzeni lat. W X wieku na kilkaset lat znalazł się on pod panowaniem rodu Piastów, później stał się częścią Czech, a następnie kolejno przechodził pod rządy Austrii, Prus i Niemiec. Tereny te do końca II wojny światowej pozostawały poza granicami Polski. Dolny Śląsk wchodzi w skład województwa dolnośląskiego, lubuskiego oraz opolskiego (marginalne obszary regionu są również zlokalizowane w województwie wielkopolskim) .
Zgodnie z Ustawą z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa , zasięg administracyjny województwa dolnośląskiego obejmuje obszar przedstawiony na Fig. 1.


Fig.1 Podział terytorialny woj. dolnośląskiego

Źródło: stat.gov.pl
Dolny Śląsk geograficznie położony jest na skrzyżowaniu dróg przebiegających z południa na północ i ze wschodu na zachód, przez co od lat najdawniejszych tereny te przemierzali inicjatorzy najważniejszych kultur archeologicznych Europy Środkowej. Sprzyjające warunki środowiska naturalnego, rozbudowana sieć rzeczna oraz bogactwo zasobów naturalnych spowodowały, że były to tereny chętnie osiedlane przez wszystkie epoki historyczne. Sytuacja ta przyczyniła się do wzrostu potencjału turystycznego Regionu dzięki lokalizacji na nim dużej liczby zabytków architektonicznych.
Miejscem najsłynniejszym z archeologicznego punktu widzenia, stanowiącym symbol Dolnego Śląska, jest Masyw Ślęży. Stanowi on połączenie przyrodniczych i kulturowych walorów turystycznych. Dziedzictwo archeologiczne tego obszaru to m.in dwie kamienne rzeźby "Niedźwiedzia", rzeźba "Mnich", "Panny z rybą" oraz "Grzyb". W miejscowości Sobótka zlokalizowane jest Muzeum Ślężańskie, w którym prezentowane są materialne elementy kultury zdobyte w czasie wykopalisk archeologicznych .
Do budowli o znaczeniu szczególnie istotnym dla Dolnego Śląska niewątpliwie zaliczyć należy zamki oraz kompleksy pałacowe, które są często spotykanymi elementami krajobrazu tego Regionu. Duża liczba obiektów położona jest na trudno dostępnych górskich szczytach, a ich historia sięga czasów rozbicia dzielnicowego Polski.
Pierwsze grody były wznoszone na ziemiach Dolnego Śląska od wieku VI. Po włączeniu w roku 990 Śląska, zaistniała potrzeba umocnienia granicy południowej Polski, przez co na tych terenach zaczęły powstawać drewniane warownie obronne. W XIII wieku obserwowano liczne próby umocnienia władzy królów czeskich na terenie Śląska. Wzrost liczby obronnych budowli był podyktowany uwarunkowaniami politycznymi. Zamki najczęściej wnoszono w terenie górzystym lub bagnistym, co miało zwiększać ich moc obronną. Część tych warowni uległa przekształceniu w budowle murowane, a prawo do ich wznoszenia miały jedynie rodziny królewskie. Największe zasługi w budowie zamków na obszarze Dolnego Śląska przypisać należy książętom Księstwa Świdnickiego (później przemianowanego na Księstwo Świdnicko-Jaworskie).
W wieku XIV prawo do budowania zamków zostało rozszerzone poza rody królewskie. Wiele budowli przekazywano w ręce rycerzy oraz dworzan, a także kontrolę nad nimi oddawano niebezpiecznym rycerzo-rozbójnikom. Zmiany te oraz powstanie husyckie przyczyniły się do zniszczenia wielu zasobów architektonicznych Dolnego Śląska. W wieku XVI rozwój architektury renesansowej wpłynął na rozbudowywanie i przebudowywanie warowni zgodnie z nową estetyką. Obronne znaczenie zamków zaczęło zmniejszać się od wieku XVII. Kluczowa była artyleria wykorzystywana w okresie wojny trzydziestoletniej (1618-1648), której siła działania była na tyle niszcząca, że szereg budowli został bezpowrotnie utracony.
W wieku XVIII doszło do zajęcia Śląska przez Prusy. Okres ten wiąże się z dalszym spadkiem funkcji obronnych zamków na rzecz funkcji mieszkalno-reprezentacyjnej. Wiele twierdz było przebudowywanych, a część z nich, opuszczona przez właścicieli, popadła w ruinę. Rozwój turystyki pod koniec wieku XIX oraz idee epoki romantyzmu przyczyniły się do przywiązywania większej wagi do cennych zasobów architektoniczno-historycznych. Coraz częściej dostrzegano potrzeby renowacji i ochrony budynków.
Pomimo wielu trudnych okresów historycznych, także w czasie II wojny światowej, podczas których zamki i pałace Dolnego Śląska były niszczone, udało się do czasów współczesnych zachować wiele budynków o wysokich walorach turystycznych, architektonicznych i historycznych .

2 Szlak Zamków Piastowskich
2.1 Charakterystyka Szlaku

Szlak Zamków Piastowskich to pieszy szlak turystyczny zlokalizowany na terenie województwa dolnośląskiego. Historyczne warownie obecne na Szlaku to budowle powstałe za panowania książąt świdnicko-jaworskich.
Całkowita długość szlaku, oznaczanego w terenie kolorem zielonym, wynosi 146 km. Punktem początkowym Szlaku jest Zamek Grodno zlokalizowany w Zagórzu Śląskim, a punkt końcowy stanowi Zamek Grodziec. Całkowita liczba obiektów warownych zlokalizowanych na Szlaku wynosi 15 (na trasie znajdują się ruiny zamków oraz grodów piastowskich).
Przebieg Szlaku jest następujący: "Zagórze Śląskie - Modliszów - Lubiechów - Książ - Cisy - Świny - Bolków - Płonina - Janowice Wielkie - Wojanów - Strupice - Jelenia Góra - Siedlęcin - Pilchowice - Maciejowiec - Wleń - Twardocice - Grodziec" . Do atrakcji szlaku zalicza się m.in: Rezerwat Jeziorko Daisy, Zamek Cisy, Zamek w Kłaczynie, Zamek Świny, Zamek w Bolkowie, Zamek Chojnik czy Zaporę w Pilchowicach. Na Fig. 2 przedstawiono przebieg Szlaku Zamków Piastowskich z wyszczególnieniem jego najważniejszych punktów, w tym Zamku w Grodnie oraz Zamku Grodziec.


W dalszej części niniejszej pracy zdecydowano się w sposób bardziej szczegółowy opisać takie obiekty jak Zamek Książ, Zamek Grodziec oraz Pałac w Wojanowie, które w opinii autora, stanowią jedne z najciekawszych punktów turystycznych Szlaku Zamków Piastowskich.


2.2 Zamek Książ
2.2.1 Historia Zamku
Zabytkowy budynek znajduje się w Wałbrzychu przy ul. Piastów Śląskich 1 w dzielnicy Książ, na terenie Książańskiego Parku Krajobrazowego i stanowi jeden z obiektów Szlaku Zamków Piastowskich. Po zamku w Malborku oraz Zamku Królewskim na Wawelu jest to trzeci największy Zamek w Polsce, który jedynie w niewielkiej części udostępniony jest turystom .

Z powstaniem Zamku Książ wiąże się legenda zgodnie, z którą warowna siedziba została wzniesiona przez cesarskiego rycerza - Funkensteina. Rycerz będąc młodym giermkiem obdarował swojego Władcę znalezionym przypadkiem w lesie węglem, którego ten w zamian nazwał "Tym, Który Przynosi Kamienie Dające Iskry". Dodatkowo Władca wydał w roku 933 rozkaz wybudowania w miejscu znalezienia cennego kruszywa obronnego grodu .
Pierwsze wzmianki historyczne na temat Zamku dotyczą lat 1288-1291, kiedy został on odnowiony i wyremontowany przez Księcia świdnicko-jaworskiego - Bolko I (wnuka Henryka Pobożnego). Gmach pełnił strażnicę graniczną zlokalizowaną na szlaku handlowym Czechy-Śląsk i nosił nazwę Książęcej Góry. Następnie Bolko I przeniósł swój dwór z Lwówka do Książa i ten aż do roku 1392 pełnił rolę, obok Świdnicy, centralnego ośrodka władzy królewskiej. Budynek został rozbudowany przez Bolko Małego, czyli wnuka Bolko I, który uczynił wiele dobrego dla tego obiektu .
W roku 1392 prawo do panowania nad budynkiem na mocy układów dynastycznych zostało przekazane w ręce króla czeskiego Wacława II Luksemburczyka, a następnie Zamek przeznaczono na siedzibę starostów. W roku 1410 Książ został odkupiony przez zarządcę Johanna von Chotienitza. Podczas wojen husyckich jego właściciele prowadzili działalność rabunkową, a należeli do nich m.in bracia Schellendorf, czyli bandyci z Dolnego Śląska. W roku 1482 doszło do szturmu na siedzibę zbójecką przez oddziały węgierskie i wrocławskie przewodzone przez Jerzego von Steina. Warownia została następnie przekazana Dowódcy przez Macieja Korwina w formie nagrody. Nowy starosta rozbudował Zamek m.in o południowe skrzydło nazywane "Skrzydłem Macieja" .
W roku 1490, czyli po śmierci Macieja Korwina, obiekt został przekazany w ręce Władysława Jagiellończyka. W roku 1508 Zamek Książ został odziedziczony przez Jana von Haugwitza, a w roku 1509 odsprzedany Konradowi Hobergowi (w roku 1714 jego nazwisko zostało zmienione na Hochberg). Następnie, aż do roku 1941, Zamek pełnił rolę głównej siedziby najbardziej wpływowych rodów śląskich, a następnie niemieckich. Gotycka budowla została w latach 1548-1558 przebudowana przez Krzysztofa Hoberga na renesansową rezydencję. W roku 1605 Zamek górny składał się z wieży kwadratowej wraz z przyległym budynkiem książęcym i izbą gościnną oraz sypialną. Na dziedzińcu dolnym zlokalizowane były zabudowania gospodarcze takie jak browar, szopa, dwie łaźnie, stajnie i kuźnia. Całość otaczały wały, mury i głęboka fosa .
Wojna trzydziestoletnia przyniosła wielokrotne zniszczenia Książa przez wojska szwedzkie, cesarskie oraz saskie. Zamek był nawet kwaterą główną czesko-austriackiego generała von Wallensteina. Za panowania Ernesta Maximiliana von Hochberga, w roku 1705, renesansowa rezydencja została przekształcona w budynek barokowy. Prace remontowe prowadzili znani twórcy, tacy jak np. Felix Scheffer, Jan Szwibs, Ignacy Provisore oraz Antoni Hammerschmidt. Efektem ich pracy było barokowe skrzydło z Salą Maksymiliana, honorowy dziedziniec oraz dwie stylowe wieże i ciąg oficyn .
W wieku XIX rodzina Hochbergów uzyskała tytuł książęcy i weszła w posiadanie dóbr pszczyńskich, mianując się rodem Hochberg von Pless. Szczęśliwe koligacje małżeńskie i pierwsze dobrodziejstwa kapitalizmu uczyniły z Hochbergów trzeci w Niemczech, a siódmy w Europie ród pod względem posiadanego bogactwa. Okres ten wiąże się z wizytami w rezydencji takich znakomitości jak król Prus Fryderyk Wilhelm III, car Mikołaj, Winston Churchill czy maharadża Cooch-Behar.
W roku 1891, obecny właściciel rezydencji, Henryk V ożenił się z Marią Teresą (nazywaną także Księżną Daisy). W roku 1907 wzniesiono południowo-zachodnią część Zamku wraz z dwoma narożnymi wieżami utrzymaną w duchu renesansowym. Neorenesansowego brzmienia nadano także wieży głównej oraz tarasom i najbliższemu otoczeniu pałacu. Piękne otoczenie nie przyczyniło się jednak do szczęścia właścicieli, którzy rozstali się - Henryk V wyemigrował do Francji, a właścicielką zamku pozostała Maria Teresa .
Początek lat XX wiąże się z kłopotami finansowymi rodziny Hochberg von Pless, której część majątku została przejęta tuż przed II wojną światową. Adolf Hitler z powodów politycznych nie darzył rodziny sympatią, przez co w roku 1941 Księżna Daisy została eksmitowana z posiadłości. W 1943 budynek został przejęty przez paramilitarną organizację Todt. Jej działania adaptacyjne wiązały się z wywiezieniem wszystkich dóbr i zniszczeniem elementów dekoracyjnych. Po wojnie przez półtora roku twierdzę okupowała Armia Radziecka, a następnie Zamek przez wiele lat był opuszczony i niszczał. Intensywna renowacja Zamku i jego porządkowanie rozpoczęło się dopiero od roku 1960. Od roku 1991 zabytek znajduje się pod opieką "Zamek Książ" sp. z o.o. kierowanej przez Zarząd Gminy Wałbrzych .

2.2.2 Stan obecny
Obecnie kompleks Książ mieści się na wysokim, skalistym urwisku otoczonym z trzech stron jarem. Jest tam zlokalizowane muzeum, restauracja oraz hotel. W sumie w Zamku znajduje się około 400 lokali o łącznej powierzchni 150 tys. m3. Otoczenie rezydencji to wielopoziomowe tarasy utrzymywane we francuskim stylu. Na Fig. 4 przedstawiono fotografię Zamku Książ wraz z tarasami .


Atrakcją turystyczną jest możliwość zwiedzania wieży głównej, z której można podziwiać okoliczną panoramę (w tym Góry Sowie i Masyw Ślęży). Zamek słynie również ze stadniny koni i palmiarni prezentującej ponad 100 różnych gatunków roślin m.in z Azji, Ameryki czy Australii.
Najbardziej reprezentacyjną częścią Zamku jest Sala Maksymiliana, czyli komnata balowa w stylu barokowym. Ozdabiają ją liczne rzeźby, kominki oraz kryształowe lustra (fotografia sali została przedstawiona na Fig. 5.). Ściany są wyłożone sztucznym marmurem, a centralną część sufitu zajmuje plafon związany z mitologią grecką. Od północy z salą balową graniczy Salon Zielony w stylu rokoko, a od południa Salon Biały (zwany Czerwonym do czasu, gdy w okresie II wojny światowej nie zniszczono jedwabnych drapieni). Na zachod mieści się Salon Chiński przyozdobiony orientalnymi tkaninami ściennymi i wyposażony meble w stylu klasycznym, rokoko i empir.
GALERIA

 

OCENA ARTYKUŁU

Pomóż nam budować ranking artykułów, oceń powyższy.
oceń artykuł
średnia ocen
0
Wykonawca: PERSABIO
Wszelkie prawa zastrzeżone

zamknij
zamknij

Czytaj artykuły z wybranej kategorii

kliknij w nazwę kategorii aby przejść do listy artykułów
zamknij

Znajdź specjalistę z wybranej branży

kliknij w nazwę branży aby przejść do listy specjalistów publikujących w niej artykuły